cung quế

Trăng lên, cung quế bỗng trở nên huyền ảo.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • (Văn học, cổ) Cung điện trên mặt trăng, nơi ở của Hằng Nga và các tiên nữ trong thần thoại Trung Hoa. "Cung quế" thường được dùng để chỉ mặt trăng một cách trang trọng, thi vị, gợi lên vẻ đẹp huyền ảo, thanh cao.
   • (Nghĩa bóng, cổ) Hậu cung, nơi ở của các phi tần trong cung vua. "Cung quế" mang hàm ý chỉ nơi kín đáo, xa hoa và quyền quý.

Ví dụ sử dụng

• Nghĩa mặt trăng:

  • Vầng trăng sáng tỏ như cung quế hiện ra giữa trời. (Mặt trăng xuất hiện rõ ràng, đẹp đẽ như cung điện trên trăng.)
  • Thơ xưa thường ví cung quế là nơi tiên nữ ngự trị. (Các nhà thơ cổ điển hay dùng hình ảnh cung điện trên trăng để nói về chốn thần tiên.)

• Nghĩa hậu cung:

  • Nàng được đưa vào cung quế, sống cuộc đời xa hoa nhưng tù túng. (Nàng vào hậu cung, nơi giàu sang nhưng thiếu tự do.)
  • Chốn cung quế lắm điều thị phi, khó lòng an nhàn. (Hậu cung nhiều chuyện tranh giành, khó có cuộc sống yên ổn.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "cung quế" trong thơ ca: Thường xuất hiện trong các tác phẩm văn học cổ điển Việt Nam và Trung Hoa, mang tính biểu tượng cao.

  • Trăng soi bóng nguyệt, cung quế lạnh lùng. (Ánh trăng chiếu xuống, gợi không khí tĩnh mịch, xa xôi của mặt trăng.)

• "cung quế" với nghĩa ẩn dụ: Đôi khi dùng để chỉ nơi sang trọng, kín đáo, hoặc điều gì đó cao quý, khó với tới.

  • Cô ấy sống như ở cung quế, chẳng màng thế sự. (Cô ấy sống xa hoa, cách biệt với đời thường.)

Biến thể và từ gần giống

• Cung trăng (danh từ): Cung điện trên mặt trăng, đồng nghĩa với "cung quế" trong văn học.

  • Cung trăng là nơi Chú Cuội ngồi gốc cây đa. (Cung điện trên trăng gắn với truyền thuyết Chú Cuội.)

• Quế cung (danh từ): Cách nói đảo ngược của "cung quế", ít dùng hơn.

  • Quế cung lạnh lẽo, ai người thấu chăng? (Cung điện trên trăng lạnh lẽo, có ai hiểu được?)

Từ đồng nghĩa

• Nguyệt điện: Cung điện trên mặt trăng, từ Hán Việt trang trọng.
• Hậu cung: Nơi ở của các phi tần trong cung vua (nghĩa bóng).

Thành ngữ liên quan

• Cung quế lạnh lùng: Chỉ sự cô đơn, xa cách trong chốn quyền quý hoặc nơi cao sang.
  • Sống trong cung quế lạnh lùng, nàng luôn nhớ về quê nhà. (Dù ở nơi sang trọng nhưng cô đơn, nàng nhớ quê.)